+ Yorum Gönder
Tarih Arşivi ve Türk Tarihi Forumunda Göktürk Devleti ne zaman kim tarafından kuruldu Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Harbi @ kız
    Bayan Üye

    Göktürk Devleti ne zaman kim tarafından kuruldu








    Göktürk Devleti ne zaman kim tarafından kuruldu

    Göktürk Devleti ne zaman kim tarafından kuruldu hakkında bilgi


    Göktürk Devleti, Türk tarihinde Türk adı ile kurulan ilk devlettir Devletin kurucusu ve ilk hükümdarı olan Bumin Kağan, Orta Asya’daki bütün Türk boylarını egemenliği altında toplamıştır Bumin Kağan ölünce yerine oğlu Murat Kağan hükümdar olmuştur Bu dönemde İpek Yolu Türklerin denetimine girmiş ve Türkler Çin’e üstünlüklerini kabul ettirmişlerdir








  2. Zeynep Sahin
    Bayan Üye





    Göktürk Devleti ne zaman kim tarafından kuruldu

    Göktürklerin Tarih Sahnesine Çıkışı


    Kuzey Hun Devleti’nin yıkılmasından sonra Altay dağlarının doğusuna çekilen Türkler, demircilikle uğraşıyor, bağlı bulundukları Avarlara silah yapıyorlardı. 535 yılında Aşina boyunun başında bulunan Bumin döneminde Türkler çok güçlenmişlerdi. Avar hakimiyeti altında yaşayan Tölesler, 546 yılında Avarlara karşı ayaklandılar. Avar hakanı isyanı bastıramayınca bu görevi Bumin’e verdi. Bu ayaklanmayı bastıran Bumin, Avar kağanına, kızıyla evlenmek istediğini bildirdi. Ancak bu isteği Avar hakanı tarafından “Siz benim adi demircilerimsiniz, kızımı istemeye nasıl cüret edersiniz?” sözleriyle reddedildi. Bumin bunun üzerine Avarlara savaş açtı. Bu savaşta Avarları ağır bir yenilgiye uğratarak, 552 yılında merkezi Ötüken olan Göktürk Devleti’ni kurdu. Kendisine İl Kağan unvanı verildi.

    Devlet, kuruluşundan hemen sonra, Türk töresi gereğince doğu – batı olmak üzere iki idari birime ayrıldı. Bumin, doğuda büyük kağan oldu. Kardeşi İstemi de batı kanadının yabguluğuna getirildi. Türk devlet anlayışına göre batıda görev yapan yabgular doğuda oturan büyük kağana bağlı olurlardı.

    Göktürk Devleti kurulduğu zaman Orta Asya’da Yenisey ırmağı boylarında Moğollar ve Avarlar, bu ırmağın batısında Dokuz Oğuzlar ve Kırgızlar bulunuyordu. Balkaş gölü çevresinde ise, içinde pek çok Türk kabilesinin bulunduğu Töles denilen büyük bir birlik yaşamaktaydı.

    Bumin Kağan devleti kurduğu yıl öldü (552). Yerine oğlu Ko-lo geçti; ancak o da uzun yaşamadı. Bumin Kağan’ın diğer oğlu Mukan, 553 yılında Göktürk tahtına oturdu.



    Mukan Kağan (553 – 572)

    Mukan Kağan, Göktürk tahtına çıktığında ülkenin batısında yabgu unvanıyla amcası İstemi Yabgu bulunuyordu. Mukan Kağan ilk seferini Avarlar üzerine yaptı. Onları ağır bir yenilgiye uğratıp yurtlarını terk ederek batıya göçmelerini sağladı. Daha sonra, komşuları Kitanlar ve Kırgızlar üzerine yürüyerek onları egemenliği altına aldı. Ayrıca Çin hanedanlarından olan Chou (Çu) ve Ts (Çi)’ yi baskı altına alarak onların Akhunlara yardımını engelledi. Bu durum, Akhunlarla mücadele halinde olan İstemi Yabgu’nun işini kolaylaştırdı. Onun zamanında Göktürkler en güçlü dönemini yaşadı.



    İstemi Yabgu ve batı siyaseti (552 – 576)

    Göktürk Devleti’nin batı kanadını Bumin Kağan döneminden beri yöneten İstemi Yabgu, kısa zamanda Altayların batısından Tanrı dağlarına kadar olan bölgeyi egemenliği altına aldı. Göktürklerin batıdaki sınırları Akhun ve Sasani topraklarına dayandı. İstemi Yabgu, İpek Yolu’nun kontrolünü ele geçirmek için harekete geçti. Çünkü bölgedeki ipek ticareti Akhunların elindeydi. İstemi Yabgu, Akhunlara karşı Sasanilerin desteğini alabilmek için kızını Sasani hükümdarı ile evlendirdi. Bu iki devletin ortak bir askeri harekatı sonucunda Akhun Devleti 557 yılında yıkıldı. Akhun toprakları Göktürklerle Sasaniler arasında paylaşıldı. Böylece İpek Yolu üzerindeki Akhun engeli ortadan kalkmış oldu.

    Sasaniler, Göktürklerin gittikçe güçlenmesinden çekindikleri için İpek Yolu ticaretini engellemeye başladılar. İpek Yolu ticaretinin engellenmesi Göktürkleri olduğu kadar Bizans’ı da olumsuz yönde etkiledi. Sasanilerle anlaşma imkanı kalmayan İstemi Yabgu, İstanbul’a bir elçilik heyeti gönderdi (568). Bu heyet tarihte Orta Asya’dan Bizans’a giden ilk Türk elçilik heyetidir.

    Buna karşılık, Bizans’tan da Göktürk Devleti’ne bir elçilik heyeti gönderilerek bir ittifak heyeti oluşturuldu. Bu ittifak sonucunda iki devlet Sasanilerle mücadeleye girişti. Mücadele sonucunda İpek Yolu ticareti üzerindeki Sasani engeli ortadan kaldırıldı. Gerçekleştirdiği seferlerle Orta Asya’nın batı bölgelerinin Türkleşmesini sağlayan İstemi Yabgu 576 yılında öldü.



    Göktürk Devleti’nin zayıflaması ve ikiye ayrılması

    Mukan Kağan’ın 572 yılında ölümü üzerine, yerine kardeşi Ta-po başa geçti. Bu dönemde Çin hanedanlarıyla ticari ilişkiler geliştirildi. Çin ile ticaretin artması, lüks tüketim mallarının Türkler arasında kullanımı yaygınlaştırdı. Çin yaşantısına ve mallarına olan ilgi arttı. Ta-po’nun Budizm’i kabul edip tapınak yaptırması ve Çin’e olan hayranlığı, halkın tepkisini çekti. Bu sırada Batı bölgesini yöneten İstemi Yabgu’nun 576 yılında ölümü üzerine batıdaki Göktürklerin başına oğlu Tardu geçti. Tardu, çok ihtiraslı biriydi. Göktürk Devleti’nin başına hakan olmak isteyince doğudaki büyük kağan Ta-po ile arası açıldı. Ta-po Kağan 581’de ölünce yerine İşbara Kağan geçti.

    Çin, Göktürklerin mevcut anlaşmazlığından yararlanmak için Tardu’ya çeşitli hediyelerle beraber tuğ gönderdi. Çin bu davranışlarıyla onu kağan olarak tanıdığını gösteriyordu. Tardu, İşbara’nın kağanlığını tanımayınca çıkan çatışmalar devleti zayıflatmakla kalmayıp aynı zamanda ikiye ayrılmasına da yol açtı (582).



    Doğu Göktürk Devleti

    Doğu Göktürk Devleti’nin başında bulunan İşbara Kağan, Çin ile yaptığı mücadelede başarılı olamadı. Çin, Doğu Göktürklere bağlı kavimleri devlete karşı ayaklanmaya teşvik etti. Bu sırada ülkede kıtlık ve salgınlar da ortaya çıktı. İşbara Kağan, Çin’in kışkırtmaları ve diğer olumsuz gelişmelerden dolayı Çin hakimiyetini tanımak zorunda kaldı. Türkleri Çinlileştirme politikasına engel olamayan İşbara Kağan 587 yılında öldü.

    600 – 609 yılları arasında Doğu Göktürk hakanı olan Kimin Kağan, Çince konuşmayı ve Çinliler gibi yaşamayı benimsedi. Kimin Kağan’dan sonra başa geçen Şi-pi Kağan zamanında devlet yeniden güçlenmiş, ülkede düzen sağlanmıştı. Bu dönemde Çin’e seferler düzenlenerek Çin yıllık vergiye bağlandı. Fakat bu başarılar uzun süreli olmadı. Şi-pi’den sonra başa geçen kardeşi Çu-lo Kağan zamanında Çinliler üstünlüğü ele geçirdiler.

    Doğu Göktürk Devleti, son hakanı olan Kie-li (Hieli) Kağan zamanında (621 – 630) yıkıldı. Doğu Göktürk halkı Çin egemenliğine girdi. Böylece Göktürkler için elli yıl sürecek olan sıkıntılı ve acılı esaret dönemi başladı.





  3. Zeynep Sahin
    Bayan Üye
    Göktürk Devleti ne zaman kim tarafından kuruldu

    Göktürk Devleti hakkında kısa bilgi

    Bumin Kağan döneminde, Tölesler egemenlik altına alındı, Çin ile siyasî ve ekonomik ilişkiler kuruldu. Bumin Kağan, Türklerdeki ikili devlet teşkilatı gereğince Göktürk Devleti’nin batı kanadını, kardeşi İstemi Yabgu’ya verdi.

    Göktürk Devleti en güçlü dönemini Mukan Kağan zamanında yaşadı. Bu dönemde devletin sınırlan, doğuda Mançurya’dan, batıda Volga Irmağı’na kadar uzanıyordu.

    İstemi Yabgu’dan sonra yerine geçen oğlu Tardu’ nun, Göktürk Devleti’nin başına geçmek istemesi, anlaşmazlıklara neden oldu. Bu durumdan yararlanmak isteyen Çin’in kışkırtmalan sonucu çıkan çatışmalar, Göktürk Devleti’nin ikiye ayrılmasına neden oldu (582). Çin, 630’da Doğu Göktürk Devleti’ne, 659’da Batı Göktürk Devleti’ne son verdi.





  4. Zühre
    Devamlı Üye
    göktürk devleti nerede kuruldu

    Göktürkler
    , Büyük Hun imparatorluğundan sonra, Asya'da kurulan ikinci büyük Türk devletidir. "Türk" sözcüğü ilk defa bunlar zamanında bir devletin resmi adı olmuş ve Türklük değerleri her bakımdan yüceltilmiştir.Göktürk Kağanlığı (552–581), 6. yüzyılın ortasında, Asya'nın doğusunda Çin devletinin, batısında Sasani-İran devletinin sınırladığı İç Asya bozkırlarında, doğuda Avarlar, batıda Eftalit/ Ak Hunlar ile yapılan mücadeleler sonucunda ortaya çıktı. İlk Kağanları doğu kanadını yöneten Bumin Kağan, batı kanadını yöneten kardeşi İstemi Yabgu'dur.

    Başkentleri Orta Asya’da Karakurum yakınındaki Ötüken


  5. Zühre
    Devamlı Üye
    Göktürkler; Orta Asya’da kurulmuş Türk hakanlığıdır. Önceleri Avarlara bağlı silah yapımcısı olan Göktürkler, derli toplu kabileler birliğindeydiler. Bumin ile kardeşi İstemi Kağan, Göktürk Devleti’nin ilk hükümdarları oldular. Uluğ Yabgu’nun oğulları olan Bumin ve İstemi kardeşler, 546′da Juan Juan (Avar)’lara karşı ayaklanan Töleslerin eylemini bastırdılar. Anahuai’yi ağır bir yenilgiye uğrattığı 552′de, Avar Hakanlığı yıkıldı. Bumin, il-Kağan unvanını alarak merkez yaptığı Ötüken’ den hakanlığını yönetmeye başladı. 552′de bağımsız bir hakan olarak tarihsel varlığını başlatan Göktürk Hakanlığının başında kalan Mukan, Avarları ortadan kaldırdı. Daha sonra da, Sasaniler ile komşu oldu ve Sasani Hükümdarı Anuşirvan ile bir antlaşma yaptı ve kızını Anuşirvan’a verdi. Sasaniler ile Göktürklerin arasında sıkışan Akhun Devleti yıkıldı. Ceyhun Irmağı iki devlet arasında sınır oldu (557). Böylece Orta Asya ipek ticaret yolu, Göktürk İmparatorluğu’nun eline geçti. Mukan 572′de ölünce yerine kardeşi Tapo Kağan hakan oldu. Tapo, 576′da ölen amcası İstemi’nin batı bölümünü de doğuya bağlayarak kendisini büyük kağan ilan etti. Buda dini resmi din sayıldı. Çularla Göktürk Devleti’nin arasını açan Tapo, Pekin’e doğru ilerlediğinde Çin’i ağır koşullarla anlaşmaya zorladı ve bir Çinli prensesle evlendi (577). İstemi’nin yerine geçen Tardu (576-603), yürekliliği ve barış severliği ile babasına benziyordu. Çinliler, Tardu’yu destekledikleri gibi Mukan’ın oğlu Talo-Pien’i, Tapo’ya karşı tahta aday gösterdiler. Annesi Türk olmayan Talo-Pienü aday gösterilmesi ve desteklenmesi, Tapo’nun ğüelinü zayıflattı. Devlet Meclisi, 581′de ölen Tapo’nun yerine, K’olo’nun oğlu İşbara’yı kağan yaptı. Talo-Pien batıya, Tardu’nun yanına kaçtı. Saltanat kavgası içine sürüklenen Göktürklerin parçalanmasını isteyen Çinliler, propagandalarını sürdürdüler. 582′de Tardu’ nun Doğu Göktürk Hakanlığı’nın üstünlüğünü tanımadığını duyurmasıyla İşbara, Çin’e bağlanmak zorunda kaldı, İşbara 585′te Çin’e haraç verir duruma geldi. 587′de İşbara öldü, yerine kardeşi Yehu geçtiyse de, Devlet Meclisi Tülan’ı hakan saydı. 588′den 600′e kadar ülkeyi yöneten Tülan, başarılı olamadı. Çinliler, çevirdikleri entrikalarla Ötüken’de sürekli bir kargaşa yarattılar. 600′de Tülan öldürülünce, yerine Çinli prenses Ts’ien-kien ile evli olan Ki-min geçti. Ki-min, Çin imparatoruna gönderdiği bir mektupta İşbara’nın karşı çıktığı Çinli giyim biçimini ülkesinde kabul ettiğini bildirdi. Böylece Doğu Göktürk İmparatorluğu tarihe karışmış oldu.

    582′de Doğu Göktürk Hakanlığı’ndan ayrılmış olan Batı Göktürkleri, Tardu döneminde Çin’e kadar yürüdülerse de, sonuç alamadılar. Doğu Göktürk Hakanı Şi-pi’ye karşı koyan ve Çin’de yaşamayı yeğleyen Tardu’nun torunu Ho-sa-na, Şi-pi’nin buyruğuyla öldürülünce (619) Devlet Meclisi’nin hakanlığa getirdiği Şikoei, durumu biraz düzeltmeye çalıştı. Ondan sonra başa geçen kardeşi Tong Yabgu, Tölesleri kendine bağladığı gibi İranlıları da yenilgiye uğrattı. Kandehar’ı ele geçirdi. Çok geçmeden, Onoklar ile Karluklar ayaklandı. Bunları Doğu Göktürk Hakanı Kieli kışkırttı. Tong Yabgu’yu amcası Sepi 630′da öldürttü. Sepi’yi istemeyen On-oklar ile öteki bazı boylar ayaklandılar. Se-Yabgu hakan olduysa da, Töleslerin de ayaklanması sonucu, karışıklığın önüne geçilemedi. Doğu Göktürk Hakanlığı’nın Çin’e bağlandığı 630 yılı, Batı Göktürk Hakanlığı’nın da yıkıldığı tarih oldu. 630′dan 680′e kadar 50 yıl süren bir karanlık dönemden sonra, Kutluğ’un başlattığı bağımsızlık mücadelesi sonunda devlet yeniden kuruldu. Bu yıllarda dağınık yaşadıkları halde Türkler, dil, kültür ve ulusal değerlerini korudular. Gizli bir örgüt kuran Kutluğ, Göktürk ileri gelenleriyle öteki boylan işbirliğine çağırdı. Tonyukuk’un da katılmasıyla 681′de Kuzey Çin’deki Yün-çu Eyaleti’ne baskın verdiler. Kendilerine katılanlarla Orhun Irmağı ile Gobi Çölü arasına çekildiler. Ötüken ve çevresine akınlara başladılar. 682′de Oğuzları yenilgiye uğrattıktan sonra Ötüken’i ellerine geçirdiler ve Kutluğ’u saydılar. İlteriş diye anılan Kutluğ Kağan, eşi İl-Bilge Hatun’un da desteğiyle devletin kuruluşundan sonra Çin’e arka arkaya seferler düzenledi. Kansu’ dan Pekin’e kadar olan yerleri ele geçirdi. Bu arada birçok Çin kenti yağma edildi. Böylece, Kingan Dağları’ndan Kerulen Irmağı’na ve batıdan Altay Dağlan’na kadar olan Türk illerini yeniden egemenliği altına aldı.

    İlteriş Kağan, 692′de ölünce yerine kardeşi Kapağan Kağan geçti. Tonyukuk’un devlet danışmanlığını yaptığı bu dönemde, Göktürk Hakanlığı güçlü bir devlet olarak varlığım sürdürdü. O da, Çin’e arka arkaya seferler yaptı. 693′te Çin’i dize getiren seferinden sonra, 696′da Lingçu üzerine yeni bir saldırı düzenledi. Kitanları da bozguna uğrattıktan sonra, Kırgızların üzerine yöneldi. Zorlu kış mevsimine karşın, Kırgızların hakanlarının öldürüldüğü savaşı kazandı, 698′de Çin’e daha büyük bir akın düzenledi. Türgiş Hakanı Ü-çe-le’in yenilgiye uğratılmasından sonra, batıda yeni topraklar alındı. Böylece İkinci Göktürk Hakanlığı en geniş sınırlarına ulaştı. Kapağan Kağan, Oğuzlarla Bayırkular’a karşı bir seferden dönerken, 22 Temmuz 716′da öldürüldü. Yerine oğlu İnal Böğü hakanlığa getirildiyse de, ortaya çıkan karışıklığı gideremedi. Bunun üzerine, İlteriş Kağan’ın oğulları olan Bilge ile Kültikin birlikte Göktürk Hakanlığı’na getirildiler. İki kardeş, uyumlu bir çalışmayla Göktürk İmparatorluğu’na en parlak dönemini yaşattılar.

    Bilge Kağan devlet yönetimini, Kültikin de ordu komutanlığını üstlendi. Kültigin, kardeşinden üç yıl önce 27 Şubat 731′ de öldü. Bu tarihten sonra Bilge Kağan imparatorluğu tek başına yönetti. 25 Kasım 734′te de, Bilge Kağan öldü. Bilge Kağan’dan sonra tahta çıkan Türk Bilge Kağan döneminde Göktürk İmparatorluğu’nun çöküşü başladı; altı yıl hakanlık yapan Türk Bilge Kağan bir varlık gösteremedi. Yerine geçen kardeşi Tengri Han (740) ile Bilge Kağan’ın oğlu Tengri Han’ın dönemlerinde huzursuzluk bütün ülkeye yayıldı. Durumdan yararlanan Basmıllar, Karluklar ve Uygurlar, duruma egemen olur olmaz Basmıl başbuğunu hakan saydılar (742). Bu sırada Göktürk Hakanlığı’nın başında bulunan Ozmiş ile yerine geçen küçük kardeşi Basmıl başbuğunu ortadan kaldırdılarsa da Uygurların başbuğu Yabgu Kieh-li Tufa, hakanlığını açıkladı (745). Kutluk Bilge Kül, Ötüken’de Uygur Hakanlığı’nın ilk hükümdarı olarak bağımsızlığım ilan etti. Devletleri yıkılan Göktürk boyları, uzun zaman varlıklarını sürdürmeyi başardılar.

    Göktürkler, ilk kez Türk adıyla anılan büyük bir imparatorluk kurdular. Daha önce Hunlar, Akhunlar ve Batı Hunları, kendi soyadlarıyla devletlerini kurmuşken, Göktürkler, bu özelliklerini devletlerine de ad yaptılar. Göktürk tarihi, Türk tarihi bakımından da çok önemlidir. İlk yazılı belgeler (Göktürk Yazıtları) bu devlet döneminde yazıldı. Göktürkler döneminde, Hunlar döneminde olduğu gibi, göçebelik, yerleşik düzene dönüşmeye başladı.

    Böylece başta Ötüken olmak üzere birçok Türk kenti kuruldu. Göktürk dini de eski Türklerin Gök Tanrı inanışına uygundu. Bu inanca göre Türk hakanı, yeryüzünde Tanrı iradesini yerine getirmek için devletin başına geçip yönetimi üstlenirdi.


+ Yorum Gönder


Hızlı Cevap Hızlı Cevap


:
göktürk devleti kim tarafından kurulmuştur,  göktürk devleti kim tarafından kuruldu,  göktürk devletini kim kurdu,  göktürk devleti ne zaman kim tarafından kurulmuştur