+ Yorum Gönder
Tarih Arşivi ve Osmanlı Tarihi Forumunda Osmanlı Devletinde (Eyalet Yönetimi) Konusunu Okuyorsunuz..
  1. parsing
    Devamlı Üye

    Osmanlı Devletinde (Eyalet Yönetimi)








    OSMANLI TAŞRA TEŞKİLATI

    TIMAR VE İLTİZAM SİSTEMİ: Osmanlı Devletinde taşra teşkilatının(merkez dışı) temelini tımar (dirlik)
    sistemi oluşturuyordu.Devlet bazı bölgelerin vergi gelirlerini hizmet veya maaş karşılığı olarak
    askerlere veya devlet görevlilerine ayırırdı. Bu gelir kaynağına DİRLİK denilirdi. Dirlikler 3'e
    ayrılmıştı.
    1-TIMAR: Tımar sistemine göre savaşta sivrilmiş,tımar beyi olma özelliği kazanmış sipahilere
    verilen 3-20 bin akçe yıllık vergi geliri olan dirliklerdir.
    2-ZEAMET: Savaşta üstün yetenek göstermiş olan tımar sahipleri ile devlet merkezindeki divân
    çavuşlarına, müteferrika ve kâtipler ile eyalet ve sancaklardaki ileri gelen devlet
    görevlilerine verilen yıllık vergi geliri 20-100 bin akçe arsındaki dirliklerdir.
    3-HAS: Padişah ve ailesine, sadrazam, vezirler, beylerbeyi ve sancak beylerine verilen geliri 100
    bin akçeden fazla dirliklerdir.
    AÇIKLAMA: Tımar sahipleri ilk 3 bin, zeamet sahipleri ise ilk 20 bin akçesini kendi geçimleri için
    ayırırlardı. Buna KILIÇ HAKKI denirdi. Tımar sahipleri geri kalan gelirin her 3 bin akçesi,
    zeamet ve has sahipleri ise her 5 bin akçesi için tam teçhizatlı bir atlı asker yetiştirmek
    ve gerektiğinde bunlarla birlikte savaşa katılmak zorundaydı. Bu askere CEBELÜ denirdi.
    Dirlik sahipleri kendisine verilen toprakları köylüye 50-150 dönümlük topraklar halinde dağıtır.
    Ve hasat zamanında köylünün yetiştirdiği ürünün vergisini(öşür yada harac) alırlardı.
    Dirlik sisteminde toprağın;
    1-Mülkiyeti DEVLETE,
    2-Vergisi DİRLİK SAHİBİNE,
    3-Kullanım hakkı KÖYLÜYE aittir.
    TIMARLI SİPAHİ HANGİ DURUMLARDA TOPRAĞI KÖYLÜDEN GERİ ALABİLİRDİ ?
    1-Toprağı sebepsiz yere terk edenlerden,
    2-Sebepsiz yere 3 yıl üst üste ekmeyenlerden,
    3-Sebepsiz yere vergisini vermeyenlerden.
    TIMARLI SİPAHİNİN KÖYLÜYE KARŞI GÖREVLERİ NELERDİR ?
    1)-Köylünün güvenliğini sağlamak,
    2)-Köylünün tohum,gübre vb. ihtiyaçlarını temin etmek,
    3)-Köylünün vergisini en kolay şekilde ödemesini sağlamak
    DİRLİK (TIMAR) SİSTEMİNİN YARARLARI NELERDİR ?
    1)- Devlet Merkezden toplanması son derece zor vergiler böylece toplamış oluyor,
    2)- Devlet bazı görevlilerine maaş vermekten kurtuluyor
    3)- Devlet asker yetiştirmekten kurtuluyor
    4)- Devlet toprakları boş kalmadığından üretim artıyor.
    5)- Tımarlı sipahiler bulundukları yerlerde güvenliği sağlıyor.
    NOT: Tımar ve zeamet sistemi II.Mahmut zamanında kaldırılarak başta valiler olmak üzere devlet
    memurları maaşa bağlandı.
    İLTİZAM SİSTEMİ: İltizâm devlete ait bir gelirin ihale yoluyla şahıslara verilmesidir. 16. yüzyıldan
    sonra uygulamaya konulan bu sistemde devlete ait bir gelir genellikle 3 yıllık bir süre için açık
    artırmaya çıkarılır,en yüksek bedeli verene devredilirdi. Bu ihaleyi kazanan kişiye MÜLTEZİM
    denirdi.Mültezîmlere dirlik sahiplerine verilen haklar tanınmıştı.
    NOT: Bu sistemin en önemli yararı devletin acil para ihtiyacını karşılamasıdır.

    NOT: Zaman içinde tımar toprakların MUKATAA haline getirilip mültezime verilmesi yaygınlaşmışdır.

    TIMARLARIN MUKATAA HALİNE GETİRİLİP MÜLTEZİME VERİLMESİ
    NE GİBİ OLUMSUZ SONUÇLAR DOGURMUŞTUR ?
    1)-Mültezîm baskısı altında kalan halkın vergisini ödeyememesine ve toprağını terk etmesine
    2)-İltizamların genellikle o bölgedeki zengin ve güçlü kişilere (AYAN) verilmesiyle, taşradaki
    ayanlar güç kazanmaya başlamışlar ve devlete baş kaldırmışlardır
    3)-Tımar toprakların iltizama verilmesiyle, valiler eskiden tımarlı sipahiye yaptırdıkları
    güvenlik ve askerlik hizmetini, SARICA SEKBAN denilen kapılarında besledikleri askerlere
    yaptırmaya başladılar. Barış döneminde veya beylerinin tayini çıktığında işşiz kalan ve LEVENT
    adını alan bu insanlar eşkiyâlık yaparak karınlarını doyurmaya başladılar.
    NOT: İltizâm yöntemi Tanzimata(1839) kadar yürürlükte kalmış,bu tarihte kaldırılmıştır. Ancak
    1855'ten itibaren iltizâma yeniden dönülmüştür.
    İDARİ TEŞKİLATI:
    Osmanlı ülkesi idari bakımdan EYALETLERE, eyaletler SANCAKLARA, Sancaklar KAZALARA, kazalar da
    TIMARLI NAHİYELERİNE ayrılmıştı.
    1)- EYALETLER (BEYLERBEYİLİK):
    Eyaletlerin başında BEYLERBEYİ bulunuyordu. Eyalet içinde beylerbeyinin bulunduğu sancak PAŞA
    SANCAĞI adıyla anılırdı. Beylerbeyi Divan-ı Hümayûnun küçük bir kopyesi olan "Eyalet divanı"nın
    başıydı.
    Eyalet Divanının üyeleri şunlardır:
    1-Beylerbeyi: Eyaletin ve eyalet divanının başıydı. Hizmetinde KAPU HALKI denilen çok sayıda
    görevli ve asker bulunurdu. Beylerbeyi tayini çıktığında kapuhalkını da beraberinde
    götürürdü.
    2-Beylerbeyi Kethüdası: Beylerbeyinin yardımcısıydı.
    3-Eyalet Defterdarı: Eyaletin mâli işlerinden sorumluydu.
    4-Eyalet Kadısı: Eyaletin yargı, belediye, noterlik vb. işlerinden sorumluydu.
    5-Eyalet subaşısı: Bugünkü emniyet müdürü gibidir. Suçluların takibi ve yakalanmasında,
    kadı tarafından verilen hükümlerin uygulanmasından ve merkezden gelen emirlerin
    uygulanmasından sorumludur.
    Osmanlı Devletinde eyaletler SALYANELİ ve SALYANESİZ olmak üzere ikiye ayrılıyordu.
    Salyaneli (Yıllıklı) Eyaletler: Bu eyaletlerde tımar sistemi uygulanma, vergiler yıllık olarak
    toplanırdı. Mısır, Habeş, Bağdat, Basra, Yemen, Tunus, Cezayir, Trablus salyaneli
    eyaletlerdendi.
    Salyanesiz (Yıllıksız) Eyaletler: Tımar(dirlik) sisteminin uygulandığı eyaletlerdir. Bu
    eyaletlerdeki topraklar has,zeamet ve tımar olarak ayrılmıştır.Merkeze yakın eyaletlerdir.
    Rumeli, Budin, Anadolu, Karaman, Dulkadir, Sivas, Erzurum, Diyarbakır, Halep, Şam, Trablusşam
    salyanesiz eyaletlerdendir.
    2)-SANCAKLAR: Kazaların birleşmesiyle meydana gelmişti. En üst dereceli yöneticisi SANCAK
    BEYİ'dir.Sancaklarda asayiş sûbaşı ve Yasakçılar(asesler), kalenin korunması da kale
    dizdarları tarafından yapılırdı.
    3)-KAZALAR: Hem adlî hem de idarî birimdir. Kazaların başında yönetici olarak kadı bulunurdu.
    İMTİYAZLI HÜKÜMETLER: Osmanlı devletinin hakimiyetini tanıyan Kırım Hanlığı, Mekke Emirliği,
    Eflak, Boğdan ve Erdel Beylikleri,Sakız Cumhuriyeti imtiyazlı yönetimlerdi. Bunlar iç işlerinde
    serbest olup, yöneticileri Osmanlı tarafından kendi soyluları arasından atanırdı. Bu
    hükümetlerden Kırım Hanlığı ve Mekke Emirliği dışındakilerden yıllık belli bir vergi alınırdı.

    B)- EYALET ASKERLERİ:

    1)- TIMARLI SİPAHİLER: Tımar sistemi daha önceki Müslüman Türk devletlerinde gördüğümüz IKTA
    sisteminin Osmanlılar tarafından geliştirilmiş şekliydi. Tımarlı Sipahiler kendilerine DİRLİK
    verilen kişilerin beslemek zorunda oldukları tamamı Türklerden meydana gelen atlı
    askerlerdi.Savaş sırasında ordunun sağ ve sol kanatlarında durarak,ordu merkezini yanlardan
    gelecek saldırılara karşı korurlardı.Kanuni Sultan Süleyman'ın son zamanlarına kadar devletin en
    önemli ve en büyük askeri gücüydü.
    2)- AKINCILAR: Sınır boylarında oturan Türklerden meydana gelen hafif süvari kuvvetleriydi. Başlıca
    görevleri; ordunun keşif hizmetlerini görmek, kaçan düşmanı kovalamak, düşmanı oyalamaktı.
    3)- AZAPLAR: Kelime anlamı bekâr demektir. Masrafları kendi şehir ve kasaba halkı tarafından
    karşılanan gönüllü kuvvetlerdi.
    4)- DELİLER: Düşmana korkusuzca saldırmaları nedeniyle "deli" olarak adlandırılmışlardır.
    5)- GÖNÜLLÜLER: Sınırdaki kasaba ve şehirleri korumakla görevliydiler.
    6)- BEŞLİLER: Her beş haneden bir kişi alınarak oluşturulan bu birlikler sınırdaki kalelerin
    korunmasında görevlendirilirdi.
    7)- YAYA VE MÜSELLEMLER: Ordunun önünde giderek yolları ve köprüleri onarırlardı.

    C)- YARDIMCI KUVVETLER:
    Bir savaş zamanında bağlı hükümetlerin(Kırım,Eflak-Boğdan) askerleri de Osmanlı ordusuna yardım
    ederlerdi. Bunlar içinde en önemlisi Kırım kuvvetleriydi.

    DENİZ ORDUSU(DONANMA):
    Osmanlılar Orhan Bey zamanında Karesi Beyliğini ele geçirince bu beyliğin donanmasına da
    sahipolmuşlardır. Yıldırım Bayezıt tarafından Gelibolu'da bir tersane yapılmıştır. Fatih zamanında
    gelişmeye başlayan donanma, II.Beyazıt zamanında Kemal Reis'in, Kanunî zamanında da Barbaros
    Hayrettin Paşa'nın Osmanlı hizmetine girmesiyle Akdeniz'de en üstün güç haline gelmiştir.
    Donanma komutanına Kaptan-ı Derya veya Kaptan Paşa, deniz askerlerine ise LEVENT denirdi.
    Barbaros Hayrettin Paşa, Turgut Reis, Salih Reis, Pirî Reis, Murat Reis, Seydi Ali Reis, Kılıç Ali
    Reis meşhur Türk denizcileridir.








  2. Ezlem
    Üye





    Eyalet Yönetimi


    Eyaletler Osmanlı devletinin en büyük idari teşkilatıdır. Eyaletler yöneticilerinin belirleniş şekline, bölge halkının etnik yapısına yada merkeze olan uzaklığına göre belirlenmiştir.





+ Yorum Gönder


Hızlı Cevap Hızlı Cevap


: